Bên cạnh không gian kiến trúc cổ kính rêu phong, phố cổ Hội An và vùng phụ cận còn lưu giữ một hệ thống làng nghề thủ công truyền thống phong phú, phản ánh bề dày lịch sử giao thương và bản sắc văn hóa bản địa.
Sáu nghề được công nhận di sản quốc gia
| Nghề | Nơi (tên xã, phường cũ) | Đặc điểm | Cách tìm hiểu |
|---|---|---|---|
| Gốm Thanh Hà | Phường Thanh Hà | Còn giữ nhiều dấu tích làng quê truyền thống: cây đa, bến nước, sân đình; làm gốm bằng bàn chuốt và nung thủ công | Điểm được khá đông du khách tìm đến để trải nghiệm làm gốm cùng nghệ nhân |
| Mộc Kim Bồng | Xã Cẩm Kim | Nghệ nhân từ nhiều đời là lực lượng chính xây dựng và trùng tu nhà cổ Hội An; sản phẩm chạm khắc hoàn toàn bằng tay | Chưa rõ hình thức đón khách |
| Trồng rau Trà Quế | Xã Cẩm Hà | 202 hộ, 326 lao động trực tiếp, 18 ha đất canh tác | Trải nghiệm “Một ngày làm cư dân làng rau Trà Quế” |
| Khai thác yến Thanh Châu | Đảo Cù Lao Chàm | Khai thác tổ chim yến trong hang đá; hình thành từ thế kỷ XVI thời chúa Nguyễn | Chưa rõ hình thức đón khách |
| Đan võng ngô đồng Cù Lao Chàm | Xã đảo Tân Hiệp | Tồn tại và phát triển qua nhiều thế kỷ | Chưa rõ hình thức đón khách |
| Làm nhà tre, dừa Cẩm Thanh | Xã Cẩm Thanh | Dùng vật liệu sẵn có để dựng nhà, thể hiện cách thích ứng của cư dân | Du lịch khám phá rừng dừa Bảy Mẫu phát triển theo hướng làng quê sinh thái |
Ngoài sáu nghề trên, Hội An còn phố nghề đèn lồng ở khối An Hội (phường Minh An cũ) với hơn 3.000 lao động tham gia chế tác, sản xuất; nghề này có từ lâu nhưng hồi sinh rõ rệt khi Hội An tổ chức Hội Tết Trung Thu lần đầu năm 1998. Nghề may đo thủ công cũng là nhóm được nhiều du khách tìm đến.
Làng rau Trà Quế nhận danh hiệu Best Tourism Villages 2024 của UN Tourism, cách khu di sản Hội An khoảng 3 km, và nghề trồng rau được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ tháng 4/2022.
Điều cần hỏi trước khi coi nghề là điểm tham quan
- Cơ sở có đón khách không. Thợ cùng một nghề thường ở chung một làng và vẫn sống bằng nghề truyền thống, nên làng là nơi sinh hoạt, không phải khuôn viên mở cửa theo giờ. Bạn hỏi trước nơi bạn định đến, đặc biệt khi muốn xem công đoạn sản xuất.
- Giờ, giá và nội dung lớp học. Giá và thời lượng lớp do mỗi đơn vị tự quy định. Bạn nên liên hệ trực tiếp các xưởng nghề để cập nhật biểu phí và lịch mở lớp mới nhất.
- Danh hiệu không thay cho dịch vụ. Công nhận di sản là công nhận nghề, không bảo đảm chất lượng hay tình trạng hoạt động của một cơ sở kinh doanh.
- Tên đơn vị hành chính. Bản đồ và tài liệu cũ vẫn ghi “xã Cẩm Hà”, “phường Thanh Hà”, nên khi gửi điểm đến cho tài xế, bạn gửi tên làng hoặc tên cơ sở thay vì tên phường, xã.
Hội An và danh hiệu thành phố sáng tạo
Hội An gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Thủ công và Nghệ thuật dân gian năm 2023. Danh hiệu này liên quan đến chính sách bảo tồn và phát triển nghề, không phải bảo đảm về dịch vụ du lịch tại từng điểm.
Chọn cách tìm hiểu theo mục đích
- Muốn xem sản phẩm và quy trình trong ngày: Làng gốm, phố đèn lồng hoặc nghề may đo thường có nhiều điểm đón khách nhất; xem trải nghiệm gốm Thanh Hà và may đo áo dài, làng lụa Hội An.
- Muốn học làm thủ công: hỏi từng đơn vị về lớp học; xem workshop làm đèn lồng và điều cần hỏi khi chọn lớp nấu ăn.
- Muốn đi vùng nông thôn: xem chuẩn bị chuyến thăm làng rau Trà Quế.
Để chọn giữa các nhóm hoạt động ngoài nghề thủ công, xem Hội An có gì chơi theo sở thích. Với việc đi lại từ Đà Nẵng, xem xe riêng Đà Nẵng đi Hội An.
Câu hỏi thường gặp về nghề và làng nghề Hội An
Đi trải nghiệm nghề truyền thống ở Hội An, xe riêng từ Đà Nẵng giá khởi điểm bao nhiêu?
Giá khởi điểm hiện hành của tuyến Đà Nẵng → Hội An: xe 4 chỗ từ 250.000 VND, xe 7 chỗ từ 300.000 VND, xe 16 chỗ từ 450.000 VND. Giá đã gồm xăng, phí cầu đường/BOT và bến bãi; Sun Travel báo mức cuối theo điểm đón–trả, lịch trình và giờ khởi hành của đoàn.
Hội An có những làng nghề nào?
Hội An có bốn làng nghề (mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà, rau Trà Quế, tre dừa Cẩm Thanh) và một phố nghề đèn lồng ở khối An Hội.
Những nghề nào của Hội An được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia?
Có sáu nghề: gốm Thanh Hà, mộc Kim Bồng, trồng rau Trà Quế, khai thác yến Thanh Châu, đan võng ngô đồng Cù Lao Chàm và làm nhà tre, dừa Cẩm Thanh. Công nhận này áp dụng cho nghề, không bảo đảm chất lượng của từng cơ sở.
Du khách có thể tự đến xem thợ làm việc ở làng nghề không?
Không nên mặc định như vậy. Làng nghề là nơi người dân sinh sống và làm việc, không có giờ đón khách chung cho mọi hộ. Bạn hỏi trước cơ sở bạn định đến và hỏi về quy tắc chụp ảnh, ghi hình.
Có thể học làm đèn lồng hoặc gốm ở Hội An không?
Có các lớp và buổi trải nghiệm, nhưng thời lượng, giá, ngôn ngữ hướng dẫn và thành phẩm do từng đơn vị quyết định. Các bài viết về workshop làm đèn lồng, làng gốm Thanh Hà và lớp dạy nấu ăn của chúng tôi có gợi ý chi tiết các câu hỏi bạn nên tham khảo trước khi đặt.
Hội An là thành phố sáng tạo của UNESCO ở lĩnh vực nào?
Hội An gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2023 trong lĩnh vực Thủ công và Nghệ thuật dân gian. Đây là danh hiệu của thành phố, không phải chứng nhận cho từng cơ sở.