Cầu ngói Thanh Toàn: kiến trúc thượng gia hạ kiều và chợ quê bên sông Như Ý

Cầu ngói Thanh Toàn là công trình kiến trúc cổ độc đáo theo lối thượng gia hạ kiều, nơi du khách vừa ngắm nhìn cảnh sắc làng quê thanh bình vừa hòa mình vào phiên chợ quê mộc mạc đậm chất xứ Huế.

Cách trung tâm Huế khoảng 8 km về phía đông nam, khu vực ven dòng sông Như Ý vẫn giữ được nếp sinh hoạt thôn dã yên bình. Không ồn ào náo nhiệt như các điểm dừng chân nơi phố hội, không gian nơi đây mở ra bức tranh đồng quê với hàng tre xanh, con đò nhỏ và cây cầu ngói cổ kính đã tồn tại hơn hai thế kỷ rưỡi.

Kiến trúc thượng gia hạ kiều của Cầu ngói Thanh Toàn

Cầu ngói Thanh Toàn được xây dựng vào năm 1776 dưới thời vua Lê Hiển Tông, do bà Trần Thị Đạo – một người con của làng – phát tâm quyên tiền khởi dựng để dân làng qua lại thuận tiện và khách bộ hành có nơi dừng chân nghỉ mát.

Về mặt kiến trúc, cây cầu được tạo tác theo lối “thượng gia hạ kiều” (trên là nhà ngói, dưới là cầu gỗ bắc qua sông). Cầu có chiều dài khoảng 17 m, rộng hơn 4 m, chia làm 7 gian tương ứng với 7 nhịp cầu. Khung cầu dựng hoàn toàn bằng gỗ kiên cố, phía trên lợp ngói lưu ly men ống, các bờ nóc và bờ quyết đắp nổi họa tiết rồng phượng uyển chuyển.

Bên trong lòng cầu, hai bên lối đi lát ván gỗ là những dãy phản dài để người dân và lữ khách ngồi nghỉ ngơi đón gió sông mát rượi. Gian chính giữa đặt một bàn thờ trang nghiêm hướng ra dòng sông Như Ý để tưởng nhớ công đức của bà Trần Thị Đạo. Trải qua nhiều đợt trùng tu gìn giữ nguyên trạng, Cầu ngói Thanh Toàn đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia từ năm 1990.

Khám phá không gian Chợ quê và Nhà trưng bày nông ngư cụ

Điểm cuốn hút đặc biệt khi về Thủy Thanh là không gian chợ quê truyền thống diễn ra ngay cạnh chân cầu ngói. Khác với các chợ thương mại hiện đại, chợ quê Thanh Toàn họp dưới những rặng cây râm mát, phản ánh chân thực nhịp sống nông nghiệp xứ Truồi – xứ Cầu.

Tại đây, các bà, các mệ trong làng bày bán những sản vật cây nhà lá vườn: rổ ổi găng, nải chuối ngự chín bói, mớ rau dớn, mớ ốc bươu vừa bắt dưới ruộng hay mẻ cá tươi đầm Cầu Hai. Du khách có thể dễ dàng tìm thấy những món quà quê bình dị với mức giá hết sức dân dã:

• Bánh gói lá chuối: bánh nậm, bánh lọc, bánh ram ít làm tại chỗ, nóng hổi thơm mùi lá dong và niêm yết giá bình dân theo từng đĩa.
• Bún giấm nuốc và bún hến: món ăn giải nhiệt mùa hè đặc trưng với vị chua thanh, giòn sần sật của nuốc tươi đầm phá.
• Chè bắp Thủy Thanh và chè đậu ngự: vị ngọt bùi tự nhiên, thơm mùi nước cốt dừa béo ngậy.

Ngay bên cạnh chợ là Nhà trưng bày nông ngư cụ làng Thanh Toàn. Nơi này lưu giữ nhiều hiện vật gắn liền với đời sống làm ruộng, đánh cá của người nông dân vùng Huế qua nhiều thế hệ: cối xay lúa bằng tre, cối giã gạo chày chân, gàu sòng tát nước, nơm bắt cá, áo tơi lá cọ. Du khách còn có cơ hội xem các nghệ nhân trình diễn thao tác xay lúa, giã gạo nhịp nhàng và lắng nghe những câu hò giã gạo mộc mạc lưu truyền trong dân gian.

Kinh nghiệm tham quan và kết hợp lịch trình thuận tiện

Để cảm nhận nhịp sống thanh bình của làng quê Cố đô, du khách nên lưu ý một số kinh nghiệm sau:

1. Khung giờ lý tưởng: Bạn nên ghé cầu ngói vào buổi sáng sớm từ 07:00 đến 09:30 khi chợ quê họp rộn ràng nhất và ánh nắng ban mai chiếu xiên qua dòng sông Như Ý. Một lựa chọn khác là buổi chiều tà từ 16:00 đến 17:30 để hóng gió mát trên cầu và ngắm hoàng hôn buông xuống cánh đồng lúa chín.
2. Trải nghiệm lễ hội: Vào các dịp Festival Huế hoặc lễ hội làng thường niên (như ngày hội “Chợ quê ngày hội”), khu vực cầu ngói Thanh Toàn trở thành sân khấu sinh hoạt cộng đồng với các trò chơi dân gian như bài chòi, đua thuyền rồng trên sông Như Ý, đập om đất và hội thi gói bánh chưng bánh tét.
3. Kết hợp tuyến tham quan: Do nằm ở cửa ngõ phía nam thành phố Huế, bạn có thể dễ dàng kết hợp Cầu ngói Thanh Toàn trong buổi sáng cùng với Lăng Gia Long hoặc Lăng Khải Định, sau đó quay về trung tâm ăn trưa rồi tiếp tục khám phá Đại Nội Huế vào buổi chiều.

Đặt xe riêng đưa đón từ Đà Nẵng đi Cầu ngói Thanh Toàn

Quãng đường từ trung tâm Đà Nẵng ra đến Cầu ngói Thanh Toàn dài khoảng 95 km, di chuyển qua hầm Hải Vân hết khoảng 1 tiếng 45 phút chạy xe. Nếu đi taxi đường dài hoặc xe công nghệ, chi phí một chiều thường khá cao và rất khó tìm xe chiều về tại khu vực vùng ven Thủy Thanh.

Phương án thuận tiện nhất cho gia đình hoặc nhóm bạn là đặt dịch vụ xe riêng theo chuyến của Sun Travel. Tài xế đón bạn tận cửa khách sạn tại Đà Nẵng, chở thẳng về cầu ngói và có thể chờ bạn tham quan, chụp ảnh lưu niệm và thưởng thức ẩm thực chợ quê. Thời gian chờ miễn phí và phụ phí khi chờ lâu được nêu trong khối “Điều kiện chuyến” ở trang tuyến và ghi lại trong xác nhận chuyến.

Quý khách có thể tham khảo tuyến xe riêng Đà Nẵng đi Huế hoặc gói city tour Huế 1 ngày để có chuyến hành trình khám phá di sản và văn hóa làng quê thuận lợi.